شاخص نسبت وابستگی يا بار تکفل، جزو آن دسته از شاخص های کیفی جمعيت است که برتری عددی افراد شاغل به افراد غيرشاغل را نشان می دهد.
پايين بودن این شاخص بيانگر سطح مطلوب رفاه اقتصادی جامعه و قدرت پس انداز بيشتر است.
بر عکس هر چه مقدار شاخص وابستگی بالاتر باشد، فشار وارده بر جمعيت شاغل برای تأمين معاش افراد تحت تکفل فزونی گرفته و سطح رفاه کاهش می يابد.
با توجه به اين تعريف و بر اين مبنای داده های سرشماری سال 1375، محاسبه نسبت وابستگی در مناطق مختلف شهر تهران، مشخص می سازد که بخش هايی از مناطق 3، 11 و 21 که در مقابل هر 10 نفر شاغل، 16 نفر غيرشاغل وجود داشته، بالاترين و مناطق 19 و 22 که ميزان بار تکفل جمعيت ساکن در آن ها، 13 نفر غيرشاغل در برابر 10 نفر شاغل می باشد، از پايين ترين نسبت وابستگی برخوردار بوده اند.
در سال 1385، علاوه بر افزايش دامنه نوسان اين شاخص در مقايسه با سال 1375 (تغيير دامنه از 13 تا 16 به 10 تا 18)، تغييراتی در توزيع فضايی آن در سطح مناطق شهر تهران قابل مشاهده است.
بر اين اساس، نواحی 2، 3 و 4 از منطقه 9 شهر پايين ترين نسبت وابستگی را ارايه
می دهند (10 تا 12) در حالی که نواحی 2، 3 و 4 از منطقه 11 بار تکفلی بيشتر از 18 نفر دارند. به عبارت ديگر در اين بخش از شهر، تعداد افراد غيرشاغل بيشتری در برابر افراد شاغل زندگی می کنند.  
نحوه پراکنش ميزان بالای وابستگی بر روی نقشه سال 1375، نمايانگر وجود کريدوری است که از بخش های مرکزی به سمت شمال شرق شهر امتداد پيدا کرده است.
در عين حال مناطق جنوبی به همراه قسمت هايی از مناطق غربی شهر به دليل تمرکز جمعيت شاغل، پايين ترين ميزان وابستگی را نشان می دهند.
نکته قابل توجه، معکوس شدن اين نحوه از توزيع فضايی شاخص مورد بحث در سال 1385 در مقايسه با ده سال قبل، به صورت نسبتاً محسوس است؛ به گونه ای که اکثر مناطق جنوبی شهر واجد بار تکفل بالا و دو کريدور با جهت گيری مرکزی - شمالی، نشان دهنده ارقام پايين اين شاخص می باشند.    
از نظر ميزان وابستگی برای کل جمعیت در شهر تهران نيز می توان گفت که در مناطق جنوب شهر نسبت افراد خارج از سنین فعالیت بسیار بیشتر از افراد واقع در سنین فعالیت است.
در مناطق شمالی شهر این وضع کاملاً برعکس است و نسبت افراد واقع در سنین فعالیت بسیار بیشتر از افراد خارج از سنین فعالیت است.



^ ادامــــــــــــــه‌ي توضيحات از بالاي صفحه ^

    

این وضع به دليل باروری بالاتر در مناطق جنوبی شهر و در نتیجه تراکم بیشتر کودکان در حاشیه های جنوبی و از طرفی هم تراکم بیشتر افراد سالخورده و جمعیت بالقوه فعال در مراکز شمالی شهر می باشد.
جمعیت غیرفعال محصل بیشتر در نواحی شمالی و مرکز شهر متمرکز شده اند و این امر به دلیل تمکن مالی افراد در این مناطق است که فارغ از دغدغه های مالی و کاری به امر تحصیل مشغول هستند.


----------------------------------------------------------------
1. ميزان وابستگی به دو شيوه ناخالص و خالص قابل محاسبه است. ميزان وابستگی ناخالص از حاصل تقسيم تعداد جمعيت غيرشاغل (کل جمعيت به استثنای جمعيت شاغل) به تعداد جمعيت شاغل به دست می­آيد. با درنظرگرفتن اين نکته ­که افراد دارای درآمد بدون کار نيز در تأمين معاش جامعه ايفای نقش می­کنند، در محاسبه ميزان وابستگی خالص، تعداد جمعيت گروه اخير نيز به تعداد جمعيت شاغل اضافه شده و در مخرج کسر قرار داده می­شود. با توجه به اين­که رقم حاصل معمولاً به صورت اعشاری است، برای درک بهتر آن را در عدد 10 ضرب می­کنند.

ميزان وابستگي خالص (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
ميزان وابستگي خالص (1375)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1396 - 1385
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به (c) 2017 اطلس تهران می باشد     شرایط استفاده    اظهارنامه خصوصی