شاخص سرانه زیربنای واحدهای مسکونی (متوسط فضای قابل سکونت برای هر نفر) از جمله شاخص های کلیدی در شناخت وضعیت مسکن است. بر خلاف بسیاری از شاخص های مسکن که معمولاً با یکی از ابعاد و عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، کالبدی و یا زیست محیطی در ارتباط هستند، شاخص سرانه زیربنای مسکن با تمامی ابعاد و عوامل مذکور ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارد. عوامل اقتصادی جامعه، از اقتصاد کلان تا اقتصاد خرد و توان مالی خانوار، می تواند در تعیین میزان سرانه زیربنا موثر باشند. ویژگی های اجتماعی و فرهنگی جامعه و خانوارها نیز نقش بسزایی در سرانه زیربنای مسکن و نیاز خانوارها دارند. همچنین شرایط و ویژگی ها و نیز امکانات و محدودیت های کالبدی و زیست محیطی نیز در میزان این شاخص و یا در برنامه ریزی آن اثرات تعیین کننده ای دارند.
بنا بر قاعده کلی، این شاخص در ایران و در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر، حتی بسیاری از کشورهای توسعه یافته بالاتر است. تنها دلیل این تفاوت محسوس را می توان در نیازهای اجتماعی و فرهنگی خانوارهای ایرانی جستجو کرد (برای مثال، اختصاص فضاهای قابل توجه برای ميهمان و آشپزخانه).
در مقیاس شهر تهران، سرانه زیربنای مسکونی از توزیع و پراکندگی قابل توجهی برخوردار است. این امر عمدتاً ناشی از سابقه تاریخی رشد، توسعه و گسترش این شهر بوده است. مناطق قدیمی و بافت مرکز شهر تهران از سرانه زیربنای متوسط برخوردار هستند (با حدود سرانه زیربنای 30مترمربع). پس از بافت قدیم و مرکزی شهر، دو گونه کاملاً متفاوت از سرانه زیربنا در شمال و جنوب شهر قابل مشاهده است. بافت های جنوب تهران دارای کمترین سرانه زیربنای مسکونی هستند که دلیل آن نیز سکونت اقشار کم درآمد وخانواهای با توان مالی پایین همراه با بعد خانوار بالاتر است (کمتر از30 مترمربع). در مقابل، مناطق شمال شهر تهران از بالاترین سرانه زیربنا برخوردار هستند تا جائی که در بسیاری از مناطق 1و3 و نیز بخش هایی از مناطق6 و5 شهرداری تهران، متوسط سرانه زیربنا حدود 50 مترمربع است. در مناطق جدید تهران (مناطق شرق وغرب شهر)، سرانه زیربنای متوسط دیده می شود (20 تا 30 مترمربع).
به طور خلاصه، سرانه زیربنای واحدهای مسکونی تهران از جهت جنوب به شمال و به تبع بهبود در شرایط اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی افزایش می یابد. براساس آمار منتشره، ساختمان های مسکونی نوساز در مناطق تهران مساحتی بین40 تا 70 مترمربع دارند. در سال 1385، متوسط سطح زیربنای مسکونی در واحدهای نوساز در تهران130 مترمربع گزارش شده اما این رقم در سال 1387به 125 مترمربع کاهش يافته است. در عين حال از نسبت سطح زیربنای مسکونی 101 تا 150 مترمربع در جنوب شهر کاسته و به سمت شمال شهر بر آن افزوده می شود. سطح زیربنای مسکونی300 مترمربع به بالا در منطقه1 افزایش می یابد که به دلیل وجود منازل ویلایی در منتهی الیه شمال اين منطقه است. همان طور که در نمودار زير نشان داده شده، بیشترین سرانه زیربنا در مناطق شهر تهران با 45 مترمربع متعلق به منطقه 3 بوده و کمترین آن به ميزان 17 مترمربع نیز مربوط به مناطق 17 و 19 می باشد.

براي ديدن اندازه واقعي كليك كنيد

 شكل 2-5.  سرانه زيربناي مسكوني (1385)

 سرانه زيربناي مسكوني (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد

ميانگين مساحت مسكن در اختيار خانوار (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1396 - 1385
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به (c) 2017 اطلس تهران می باشد     شرایط استفاده    اظهارنامه خصوصی