مقدمه:

مسکن جزئي از برنامه ريزي مکاني - فضايي است که در آن هنر آرايش و چيدمان ساختارها در زمين و شکل دادن ميان فضاها براي سکونت و روابط و فعاليت ها مطرح است.
در واقع مسکن يک مقوله ذهني و عيني و فعاليتي در فضا و زمان است که با يک هدف اجتماعي، اقتصادي، زيست محيطي، اخلاقي و زيبايی شناختي همراه بوده و تقويت کننده زندگي روزمره مردم است و از آنجا که اصل در مسکن بر آزادي و اختيار مردم و ساکنان خانه استوار است.
از اين رو تقويت کننده احساس سرزندگي می باشد. با اين توصيف، مسکن بازتاب مسايل و ابعاد ساختاري هر جامعه انسانی است.
اين مسايل و ابعاد دربرگيرنده حوزه هاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي، نهادي، محيطي و مانند آن است. به سخن ديگر مسکن يک منظر چندبعدي محيطي است که افزون بر ابعاد پيش گفته داراي ابعاد زيست شناختي، اجتماعي و روان شناختي نيز هست.
موضوع مسکن را می توان يکی از مهمترين مسايل و مشکلات شهر تهران عنوان کرد که از سال ها پيش، به ويژه بعد از دوره رشد شتابان شهری طی دهه 1350، مطرح بوده است. به گونه ای که در همه برهه های زمانی موضوع کمبود مسکن به نسبت جمعيت ساکن همچنين کم و کيف آن يکی از معضلات اين کلانشهر محسوب می شود.  
طی دهه 85-1375 بیش از یک میلیون نفر بر جمعیت تهران و  607 هزار خانوار بر شمار خانوارها افزوده شد اما تولید مسکن در این دهه بیش از 860 هزار واحد مسکونی بوده که از این میان 150هزار واحد جایگزین مساکن تخریب و نوسازی شده و710 هزار واحد به موجودی مسکن افزوده شده است. بدین ترتیب کمبود مسکن و تراکم خانوار در مسکن در این دهه کاهش یافته است.
کیفیت مسکن نیز در این سال ها در تهران بهبود پيدا کرده به گونه ای که مسکن تازه ساز از مصالح و شیوه های بادوام تر، کوچک تر و سریع تر ساخته شده اند اما مشخصه خاص این دهه در بازار مسکن تهران، نوسانات شدید در تولید و در قیمت مسکن است.
در سال 1380، به عنوان سال اوج تولید مسکن در تهران، برای ساخت 168هزار واحد مسکونی پروانه صادر شده  ليکن طی سال 1384 این رقم به پایین ترین حد خود، يعنی 64 هزار واحد مسکونی، رسیده است.

  متوسط مساحت زيربناي واحدهاي مسكوني:

متوسط مساحت زیربنای واحدهای مسکونی، مشابه سرانه زیربنا، به شدت متأثر از شرایط و ویژگی های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی است.
شاید بتوان گفت که تفاوت عمده بین تمام شاخص های مسکن در ایران با سایر کشورها، در بالاتر بودن این شاخص در ایران، حتی در مقایسه با بسیاری از کشورهای توسعه یافته است. برای مثال، طی دهه1360، متوسط مساحت زیربنای واحدهای مسکونی در ایران بیش از 140 مترمربع بود، در حالی که این شاخص در تمام کشورهای اروپایی و ژاپن کمتر از 100 مترمربع را شامل می شد.
دلیل این تفاوت محسوس را، همچون سرانه زیربنا، باید در شرایط و نیازهای فرهنگی و اجتماعی خانوارهای ایرانی دانست (و نه در شرایط و توان اقتصادی کشور و خانوارها).
این شاخص در تهران دارای دو ویژگی مشخص است. اول اين که میانگین شاخص سطح زیربنای واحدهای مسکونی در تهران و در مقایسه با بسیاری از کلانشهرهای جهان، بسیار بالاتر است (بیش از 100 مترمربع).
مورد دوم، تفاوت بسیار محسوسی است که ميان مناطق مختلف شهر تهران وجود دارد.


^ ادامــــــــــــــه‌ي توضيحات از بالاي صفحه ^

    

نحوه توزیع متوسط زیربنا در سطح شهر تهران از الگوی توزیع سرانه زیربنا تبعیت می کند. بدین ترتیب که مناطق جنوب شهر از کمترین مساحت زیربنا (بین 50 تا 70 مترمربع) برخوردار هستند.
در مقابل، مناطق شمالی شهر(به ویژه مناطق 1و3) بالاترین سطح زیربنا (بین 130 تا 175 مترمربع) را دارا می باشند.
مناطق شرق و غرب شهر که از مناطق جدید توسعه شهر محسوب می شوند، از مساحت زیربنای متوسط (حدود 100 مترمربع) برخوردار هستند.
این تفاوت نیز عمدتاً از تفاوت در سطح درآمد و توان مالی خانوارها ناشی می شود که از جنوب به شمال شهر افزایش می یابد.
در مناطق شمال شهر، علاوه بر عامل اقتصاد، عامل زیست محیطی نیز در بالا بودن متوسط سطح زیربنا مؤثر است. این مناطق، در سال های گذشته از جمله مناطق ییلاقی و خوش آب و هوای شهر تهران محسوب می شدند که سرانه و سطح زیربنای بالاتری را توجیه می کرد.

واحدهاي مسكوني  با مساحت 80-75 مترمربع (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
واحدهاي مسكوني  با مساحت 100-80 مترمربع (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
واحدهاي مسكوني  با مساحت 150-100 مترمربع (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
واحدهاي مسكوني  با مساحت 200--150 مترمربع (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
 واحدهاي مسكوني  با مساحت 300-200 مترمربع  (1385) 

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
 واحدهاي مسكوني  با مساحت 500-300 مترمربع (1385) 

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد

براي ديدن اندازه واقعي كليك كنيد

شكل 1-5.  واحدهاي مسكوني در حال ساخت شمال تهران (1387)

موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1396 - 1385
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به (c) 2017 اطلس تهران می باشد     شرایط استفاده    اظهارنامه خصوصی