مقدمه:

ناصرالدين شاه قاجار در سفرهايش به اروپا با اتومبيل آشنا شده بود. او تمايلي براي ورود اتومبيل به ايران از خود نشان نداد و کالسکه هاي سلطنتي را به ماشين آهني ترجيح مي داد. تنها 15 سال از اختراع ماشين هاي ديزلي مي گذشت که در سال 1320 قمري اولين اتومبيل در زمان مظفرالدين شاه قاجار وارد ايران شد. در ماه اوت 1900 ميلادي وقتي که مظفرالدين شاه از جنگل بولوني مراجعت کرد، دو دستگاه اتومبيل که براي بردن به ايران سفارش داده بود، جلوي عمارت براي بردن شاه به ايران حاضر بودند. اين دو اتومبيل که محصول کارخانه رنو بودند به تهران منتقل شدند. از اين دو اتومبيل فقط يکي به تهران رسيد و ديگري در راه تهران به انزلي خراب شد و در همان جا زير برف و باران تبديل به قراضه اي شد. اين اتومبيل که توسط يک راننده بلژيکي هدايت مي شد، سال ها بعد به محمدعلي شاه رسيد. يک روز که کالسکه شاه و همچنين اتومبيل وي از ميدان توپخانه به خيابان اکباتان پيچيد، ناگهان در جلوي عمارت سعوديه (نزديک بهارستان) بمبي به سمت خيابان پرتاب شد. جمعي از شاطرها و کالسکه چي ها و سوارها کشته و زخمي شدند و شاه که در اتومبيل بود، سالم ماند. پس از خلع محمدعلي شاه از سلطنت، اتومبيل او به پسرش احمد شاه رسيد. احمد شاه به جز آن، اتومبيل ديگري هم خريد که گاهي سوار آن مي شد.
در آن زمان حمل و نقل عمومي تنها در دو مسير خاص و توسط واگن اسبي انجام مي گرفت: يک مسير از مدرسه نظام که در انتهاي غربي خيابان سپه و ميدان باغ شاه (ميدان حر فعلي) قرار داشت، آغاز و به ميدان هشت گنبد (ميدان حسن آباد کنوني) ختم مي شد. مسير بعدي از بازار آغاز و به خيابان چراغ برق مي رفت و واگن اسبي به وسيله دو تا چهار رأس اسب بر روي ريل به حرکت در مي آمد. يکي ديگر از اقداماتي که در حرکت مسير واگن اسبي ها انجام مي گرفت، تعويض اسب هاي خسته بود که در انتهاي مسيرها صورت مي گرفت.
اولين خط آهن ايران بين تهران و شهر ري ايجاد شد و مورد بهره برداري قرار گرفت و براي نخستين بار ترن هاي بخاري، به عنوان ماشين دودي در مسير تهران به شهر ري داير شد. اولين بليطي که در زمان ناصرالدين شاه براي ماشين دودي چاپ شد، سه شاهي قيمت داشت و در زمان مظفرالدين شاه به پنج شاهي و در زمان احمد شاه به هفت شاهي و پس از آن به ده شاهي افزايش يافت. اولين اتومبيل شخصي ظاهراً از سال 1283 شمسي وارد ايران شده و به گفته ناظم الاسلام در آن زمان حدود 10 دستگاه اتومبيل در تهران وجود داشت.
اولين اتومبيل هائي که وارد تهران شدند، سواري هاي فورد کروکي بودند که سرعت آن ها از 40 کيلومتر تجاوز نمي کرد و ظرفيت اين اتومبيل ها چهارنفر بود. اتومبيل هاي باري نيز عبارت از چند کاميون زنجيري با لاستيک توپر با ديفرانسيل بود. نوعي وسيله نقليه شبيه وانت بارهاي فعلي نيز در تهران رفت و آمد مي کردند. از سال 1328 هجري قمري قانون ماليات به وسايل نقليه از تصويب مجلس شوراي ملي گذشت و مقرر شد هر اتومبيل مبلغ 5 تومان و هر درشکه 12 قران و هر کالسکه 15 قران ماليات پرداخت کنند و چنانچه اتومبيلي از خارج تهران وارد آن مي شد، صاحب آن ملزم به پرداخت يک تومان ماليات و عوارض بود.

^ ادامــــــــــــــه‌ي توضيحات از بالاي صفحه ^

 

    

گفتني است که در آن زمان اجاره يک خانه مسکوني بزرگ در محلات اعيان نشين حدود ماهيانه 5 تومان بود. در آن زمان تعداد اتومبيل هاي کرايه اي تهران 432 دستگاه، اتومبيل هاي سفارت خانه ها 108 دستگاه، 36 دستگاه موتورسيکلت هاي شخصي، 135 دستگاه موتورسيکلت هاي کرايه اي و دوچرخه شخصي 615 دستگاه بود. جمع کل اتومبيل هاي تهران طي سال 1305 به حدود 1140 دستگاه بالغ مي شد.
اولين اتوبوس توسط يک تاجر بلژيکي در شهر رشت بکار گرفته شد اما با توجه به ميزان کرايه، زيرساخت هاي حمل و نقل و وضعيت سودآوري، توجيه اقتصادي آن رد شد و اين اتوبوس به يک تاجر ايراني به نام معين التجار فروخته شد. او نيز پس از انقلاب مشروطه اتوبوس خود را به تهران آورد و با کرايه هر نفر سه شاهي مشغول به فعاليت گرديد. با توجه به افزايش تقاضا، چند سال بعد چندين اتوبوس توسط تجار مختلف وارد شهر شد. اولين اتوبوس مونتاژ شده در سال 1290 شمسي در تهران آغاز به کار کرد.
در سال 1298 در زمان صدارت وثوق الدوله، با توجه به نارضايتي مردم از نحوه جابجايي مسافر مقرر شد يک اداره به ساماندهي و نظم بخشيدن به حمل ونقل شهري بپردازد. بعد از مدتي بحث و تفحص اين اداره در بلديه (شهرداري) پايه گذاري شد. در آبان ماه سال 1312، قانون احداث و توسعه معابر و خيابان ها به تصويب رسيد و در تيرماه 1314 تحت عنوان قانون توسعه معابر مورد اصلاح قرار گرفت. در شهريور 1320 تعداد 100 دستگاه اتوبوس در تهران کار مي کرد که حدود 90 دستگاه آن بنز بود. در سال 1331 براي ساماندهي وضعيت ناوگان اتوبوس راني، قانون تأسيس شرکت واحد اتوبوس راني با سرمايه 300 ميليون ريال مصوب گرديد. در اولين سال تأسيس، شرکت واحد داراي 173 دستگاه اتوبوس متحدالشکل و 5 خط اتوبوسراني بود. در سال 1348 اولين اتوبوس دو طبقه در ايران توسط شرکت ايران ناسيونال مونتاژ شد و به ناوگان عمومي پيوست. اداره راهنمايي و رانندگي در سال 1385 بر اساس آخرين وضعيت تعويض پلاک در شهر تهران، آمار تعداد وسايل نقليه را 1917766 دستگاه اعلام کرده است.


اولين  قبلي  [1]  2  بعدي  آخرين   صفحه 1 از 2
آخرين وضعيت تبديل پلاك اتومبيل ساكنين شهر تهران (دي‌ماه 1386)

براي ديدن اندازه واقعي كليك كنيد
ماخذ: راهنمايي و رانندگي تهران بزرگ



شكل 1-6.  مترو تهران/1388

خطوط و ايستگاه‌هاي مترو (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1393 - 1385
Copyright (c) 2014 اطلس تهران     Terms Of Use    Privacy Statement