مقدمه:

در هر جامعه‌اي تعداد افراد در جست‌وجوي كار به اندازه و تركيب جمعيت آن كشور بستگي دارد.
در ميان عوامل متعددي كه رشد جمعيت را به رشد نيروي كار مرتبط ميسازد، عوامل مربوط به زاد و ولد و مرگ اهميت زيادي دارند؛ گر چه هر يك به طور جداگانه بر ساختار جمعيت تأثير گذارند.
نرخ زاد و ولد فقط در تعداد افراد تازه به دنيا آمده مؤثر است در حالي كه نرخ مرگ و مير تمام گروههاي سني را (به طور نابرابر) در بر می گیرد. 
كاهش سريع مرگ و مير، حجم نيروي كار كنوني جمعيت را گسترش ميدهد و نرخ بالاي زاد و ولد موجب ميشود كه نسبت وابستگي بيشتر شود و نيروي كار در آينده افزايش يابد.
امروزه اكثر كشورهاي در حال توسعه با رشد فزاينده عرضه نيروي كار روبرو هستند.
به دليل رشد بالاي جمعيت اين كشورها طی دو دهه گذشته، افرادي كه امروزه به نيروي كار اين كشورها افزوده ميشوند در واقع كساني هستند كه قبلاً متولد شده‌اند. پيش‌بيني‌ها حكايت از آن دارد كه كل نيروي كار كشورهاي در حال توسعه از حدود 1/2 ميليارد نفر در سال 1990 به 4/2 ميليارد نفر در سال 2000 رسيده و در پايان ربع اول قرن بیست و یکم به حدود 3 ميليارد نفر برسد.
كشورهاي در حال توسعه بايد سالانه بيش از 30 ميليون شغل جديد ايجاد كنند تا تعداد كل بيكاران در سطح فعلي ثابت بماند. كشور ما نيز از تجربه ساير كشورهاي در حال توسعه مستثني نبوده است.
انفجار جمعيت در اواخر دهه 1350 و اوائل دهه 60 و در نتيجه جوان شدن جمعيت با تأخير 15 تا 20 سال، تأثير خود را بر بازار كار بر جاي نهاده است. نسبت جمعيت 29-15 سال طي سالهاي 80-1370 به يك باره از 6/26 درصد به 30 درصد افزايش يافته است.
در این بین استان تهران و به ویژه شهر تهران به عنوان پایتخت ایران و همچنین به عنوان یک مرکز تجاری - خدماتی بزرگ و مهاجرپذیر در دهه های گذشته، تحولات چشمگیری را به خود دیده است.
در سال 1385 جمعیت 10 ساله و بیشتر شهر تهران 6863115 نفر بوده که نسبت به سال 1375 رشدی معادل 12/2 درصد داشته است.
از این جمعیت 3/38 شاغل و 2/3 درصد بیکار (جویای کار) و 1/7 درصد دارای درآمد بدون کار بوده اند. از جمعیت فعال شهر تهران 2/81 درصد را مردان و 8/18 درصد را زنان تشکیل می دادند که این رقم در سال 1375 به ترتیب معادل 8/87 و 2/21 درصد بوده است.
در سال 1385، بيشترين ميزان فعاليت با 6/40 درصد مربوط به گروه سني 34-30 ساله بوده و کمترین میزان فعالیت با 2/1 درصد نيز به گروه سنی 14-10 ساله  تعلق داشته است.
طی همين دوره زمانی، بالاترین میزان فعالیت برای مردان مربوط به گروه سنی 39-35 ساله با 7/96 درصد و برای زنان مربوط به گروه سنی 29-25 ساله با 4/29 درصد می باشد. شهر تهران نسبت به کل کشور و استان تهران میزان اشتغال بالاتر، میزان بیکاری کمتر و همچنین بار تکفل کمتری دارد.

  جمعيت فعال:

جمعيت بالقوه فعال مشتمل بر تعداد افرادی که با قرارگرفتن در گروه سنی 15 تا 64 سال، علاوه بر اين که به جهت دارابودن پتانسيل لازم و قدرت باروی، اصلی ترين گروه را در ترکيب سنی جمعيتی تشکيل می دهند، از نظر امکان پذيری و توانايی انجام فعاليت، مهمترين نقش را در ساختار فعاليت اقتصادی ايفا می کنند.


^ ادامــــــــــــــه‌ي توضيحات از بالاي صفحه ^

    

اين گروه بر حسب نوع فعاليت به گروه های شاغل، بيکار در جستجوی کار، افراد دارای درآمد بدون کار، زنان خانه دار و محصلين دسته  بندی می شوند.
اين شاخص که از تقسيم تعداد جمعيت واقع در گروه سنی يادشده بر تعداد کل جمعيت حاصل می شود، طی سال های گذشته تغييرات زيادی را در جمعيت شهر تهران شاهد بوده است.
طی سال 1375، درصد جمعيت بالقوه فعال شهر تهران از حداقل 56 تا حداکثر 71 درصد در نوسان بوده که با رشدی فزاينده، به 70 تا 84 درصد طی سال 1385 رسيده است.
الگوی فضايی اين شاخص نيز طی اين دو دوره زمانی تغييرات زيادی داشته به گونه ای که پايين ترين ميزان طی سال 1375 در قسمت هايی از مناطق 1، 4، 12، 15، 18 و 22 قابل مشاهده است در حالی که ده سال بعد، اين وضعيت عمدتاً در مناطق 12، 15، 16، 18، 19 و 20 ديده می شود.
اين نحوه از توزيع فضايی به صورتی است که تا اندازه زيادی شهر تهران را به دو نيمه گسترده تر شمالی با وجه غالب نسبت بالای جمعيت بالقوه فعال و نيمه کم وسعت جنوبی با غلبه نسبت پايين اين شاخص تقسيم می کند.
به عبارت ديگر بر خلاف سال 1375، در حال حاضر رقم اين نسبت در سطح شهر تهران، به خصوص در بخش شمالی و مرکزی شهر بالا است و پراکنش آن به صورت حوزه های هم مرکز می باشد.

جدول 1-4.  جمعيت 10 ساله و بالاتر بر حسب وضع فعاليت و اشتغال 85-1355

برای دیدن اندازه واقعی کلیک کنید

جدول 2-4.  جمعيت 10 ساله و بیشتر برحسب وضع فعالیت به تفکیک جنس 

برای دیدن اندازه واقعی کلیک کنید

 جمعيت بالقوه فعال (1375)

براي ديدن جزئيات نقشه اينجا كليك كنيد
جمعيت بالقوه فعال (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه اينجا كليك كنيد



شکل 1-4.  خیابان شهید بهشتی

موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1396 - 1385
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به (c) 2017 اطلس تهران می باشد     شرایط استفاده    اظهارنامه خصوصی