تهران از آغاز انتخاب به عنوان پایتخت کشور و به خصوص از آغاز سده نوزدهم (با شروع حکومت فتحعلی شاه)، بستر اتفاقات و تغییرات کالبدی – فضایی گسترده ای بوده که به طور معمول یک پایتخت به آن ها نیازمند است. تغییرات و دگرگونی های اقتصادی که تحت سلطه، فشار و خواست نیروهای خارجی و به حالتی برون زا شکل می گیرند، در بیان کالبدی – فضایی خویش تحت تأثیر نیروهای فرهنگی و هنری بومی و خودی قرار دارند. از نظر گونه شناسی بافت در دوران های تاریخی، تهران در چند مقطع قابل مطالعه و بررسی است. مهمترین بافت های تاریخی و با ارزش در مناطق را می توان بدین ترتیب بر شمرد:
- منطقه تهران قدیم: اين منطقه که درون تهران ناصري تعريف شده، محدوده تاريخي تهران طهماسبي را نيز دربرگرفته است. محدوده تهران قديم، بيشترين بناهاي ارزشمند شهر را در خود داشته و هويت تاريخي شهر تهران به شمار مي آيد. اين محدوده تقريباً بر باروي تهران ناصري منطبق است و بسياري از ساختمان هاي مهم دوره رضاشاهي نيز در همين محدوده قرار گرفته اند که برخي از آن ها به خوبي حفاظت نيز شده اند (محدوده باغ ملي). عملكردهاي اصلي در تهران قدیم، به طور عمده شامل عملكردهاي حاكميتي و دولتي مانند مجلس شوراي اسلامي در ميدان بهارستان، بيت رهبري و كاخ رياست جمهوري در محدوده وليعصر- پاستور- امامخميني و دانشكده افسري در جنوب آن و پادگان حر در ميدان حر، عملکرد مذهبي و فرهنگي مسجد و مدرسه سپهسالار در بهارستان، وزارت ارشاد و سازمان مديريت و برنامه ريزي جنب باغ نگارستان، خانه اميرکبير در خيابان اکباتان، عمارت مسعوديه، مجموعه تاريخي ارگ سلطنتي، مجموعه ساختمانهاي وزارت امور خارجه در باغ ملي و وزارت دفاع در خيابان سرهنگ سخائي است. ديگر بناهاي مهم اين منطقه، وزارت دادگستري و ثبت اسناد كشور و شهرداري تهران است. ارزش ميراثي محدوده در كنار بافت ارزشمند بازار تهران، چهار ميدان تاريخي امام خميني (سپه سابق)، ارگ، سبزه ميدان و بهارستان است كه بناي تاريخي شمسالعماره در كنار ديگر بناهاي تاريخي متعلق به دورههاي قرون اخير نظير کتابخانه ملي، موزه پست و موزه ايران باستان و موزه آبگينه آن را تكميل ميكند.
- تهران تاريخي (طهماسبي): هسته اصلي شهر تهران است. محلات آن شامل سنگلج، بازار، عودلاجان، امامزاده يحيي و چاله ميدان هستند.
- منطقه تاريخي/ مذهبي ري: محدوده ري قديم که علاوه بر نقش تاريخي، از اهميت فرهنگي - مذهبي نيز برخوردار بوده و داراي وجه زيارتي است. شهرري كه در محل شهر باستاني راگا قرار دارد، مكان استقرار سكونت و فعاليت از چند هزاره پيش از ميلاد است. اين مكان بر لايههائي از شهرهاي باستاني پيشين ساخته شده و كماكان بسياري از محدودههاي آن نيازمند مداخله حفاظتي از جنبه ميراثي است. در قرون اخير نيز اين مكان زيارتگاه و يكي از مراكز تجاري كشور بوده است. هر چند پس از توسعه تهران در عهد ناصري و تغييرات ساختاري سياسي و اقتصادي اهميت خود را به عنوان يك مكان مركزي به تدريج از دست داده اما به دليل وجود مركز زيارتي و سياحتي بودن از سكونت و فعاليتهاي اقتصادي و اشتغال تهي نگشته و توانسته موقعيت خود را حفظ كند.


^ ادامــــــــــــــه‌ي توضيحات از بالاي صفحه ^

    

حوزه بلافصل اين منطقه در كنار كوه بيبيشهربانو و چشمهعلي، از موقعيت باثباتي برخوردار است و در حال حاضر، شامل کاربري مذهبي نظير امامزاده عبدالله، گورستان ابن بابويه، حرم حضرت عبدالعظيم، کاربري فرهنگي نظير مجموعه فرهنگي برج طغرل، کاربري درماني نظير بيمارستان فيروزآبادي، کاربري پذيرايي نظير مجموعه هاي جهانگردي - پذيرايي در شرق و جنوب حرم عبدالعظيم، فضاي سبز نظير پارک سلمان فارسي، پارک و تپه رشکان (شامل فرهنگسراي صفائيه) و ساير کاربري هاي خدماتي همچون ايستگاه مترو و پايانه شرق حرم و نيز پايانه شرق شهرري است. هسته مرکزي اين محدوده از شمال به خيابان زکرياي رازي و ميدان عبدالعظيم، از غرب به خيابان کميل، از جنوب به پارک سلمان فارسي و از شرق به پايانه و مجموعه جهانگردي-پذيرايي شرق حرم محدود مي باشد.
- مناطق ارزشمند تجريش و مناطق تاريخي- فرهنگي سعدآباد: اين محدوده ميادين تجريش و قدس، بازار تجريش، امامزاده صالح و بخشي از بافت مسکوني را در خود جاي داده و به وسيله خيابان مقصودبيک اين محدوده را با محدوده تاريخي باغ فردوس مرتبط مي سازد. استقرار کاربري هاي تجاري - خدماتي در لبه خيابان شهرداري و وجود بازار تجريش اين منطقه را به يک فضاي عمومي شهري با کارکرد تفريحي - تجاري تبديل کرده است. همچنین محدوده تاريخي - فرهنگي سعدآباد در مجاورت مجموعه عظيم سعدآباد، (يکي از آثار ارزشمند ثبت شده ميراث فرهنگي) است. وجود بافت هاي روستايي ارزشمند دربند و امامزاده قاسم و کانون هاي ارزشمندي همچون امامزاده قاسم و گورستان ظهيرالدوله سبب تعريف اين محدوده به عنوان يک منطقه ارزشمند تاريخي/ فرهنگي شده است.

براي ديدن اندازه واقعي كليك كنيد

شكل 7-8.  ميدان حسن‌آباد (1388)

نسبت بافت تاريخي ارزشمند (1385)

براي ديدن جزئيات نقشه كليك كنيد
موضوعات مرتبط:
حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1396 - 1385
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به (c) 2017 اطلس تهران می باشد     شرایط استفاده    اظهارنامه خصوصی